Moord op een vrouw

Femicide betekent dat een vrouw wordt gedood, simpelweg omdat ze vrouw is. Haar (ex-)man beslist dat zij niet meer mag leven. Dat is heftig en onvoorstelbaar. 

Vaak gebeurt femicide niet zomaar. Er is dan al een periode geweest waarin de vrouw te maken heeft gehad met psychisch geweld. Dit noemen we ook wel dwingende controle of intieme terreur. 

Wat is intieme terreur?

Intieme terreur

Intieme terreur is een ernstige vorm van geweld tussen partners. Het gaat om gedrag waarbij de ene partner de ander wil controleren en dwingen. Dit kan bijvoorbeeld door de ander af te zonderen, te kleineren, bang te maken of zelfs door lichamelijk en seksueel geweld.
 

Gedrag herkennen kan levens redden

Het is heel belangrijk dat de vrouw zelf, haar vrienden en familie maar ook hulpverleners dit soort gedrag leren herkennen. Want als je op tijd ziet wat er gebeurt, kun je ingrijpen. En dat kan levens redden. 

Rode vlaggen: waar je op moet letten

  • Stalking.  
  • Bedreiging met de dood (richting slachtoffer of de kinderen of dreiging zelfdoding).
  • Wapenbezit of gebruik van wapens.
  • Recent gewelddadig gedrag.
  • Geweld tijdens zwangerschap.
  • Gedwongen seks.
  • Onthouden van zorg die acuut de gezondheid bedreigt.
  • Poging tot verwurging, verstikking of verdrinking.  
  • Extreme angst bij het slachtoffer dat haar leven of dat van de kinderen in gevaar is.
  • Slachtoffer durft niet te spreken in de buurt van de partner en/of toont angst voor de partner.  
  • Toenemende escalatie van ernst en/of frequentie van geweld.

Deze rode vlaggen zijn vooral belangrijk om te herkennen in combinatie met bijkomende factoren:

  • Persoonlijkheidsproblematiek.
  • Bezitsdrang en controledrift.
  • Jaloezie als uiting van bezitsdrang.
  • Middelengebruik zoals drank en drugs.
  • Stressfactoren zoals: werkloosheid, financiële stress en psychologische stress. 
     

Gebeurtenissen die kunnen leiden tot femicide

Femicide is het gevolg van een aaneenschakeling van gebeurtenissen. Hier een overzicht van de verschillende fases die kunnen leiden tot vrouwenmoord.

 

  • 1. Relatieverleden

    Een pleger van huiselijk geweld gedraagt zich in elke relatie bezitterig en agressief. 

    Denk niet: het lag aan zijn ex; het ligt aan zijn karakter.  

  • 2. Snelle verbintenis

    De relatie ontwikkelt zich snel, de man wil de vrouw snel aan zich binden. Hij geeft veel aandacht en cadeaus. Zodra er een verbintenis is, gaat hij er rechten aan ontlenen.  

  • 3. Leven met controle

    De partner krijgt het gevoel gevangen te zitten in de relatie en het is uiterst moeilijk om dit te doorbreken. 

  • 4. Een ingrijpende gebeurtenis

    Er is een trigger, bijvoorbeeld het verbreken van de relatie of een ingrijpende gebeurtenis, zoals een ontslag. Deze trigger werkt vaak als een katalysator op het geweld. 

  • 5. Patronen en risicofactoren

    Femicide is één van de meest voorspelbare vormen van geweld en volgt vaak een patroon. Femicide kent geen afkomst, sociale klasse of religie.  

  • 6. Escalatie

    De pleger probeert de controle terug te krijgen, bijvoorbeeld met geweld of middels stalking. Regelmatig valt de relatie terug naar fase drie, tot het weer misgaat.  

  • 7. Een verandering in het denken

    Sommige daders weigeren zich neer te leggen bij een relatiebreuk. Ze voelen zich zo afgewezen en vernederd dat moord een optie wordt. De vrouw is niet langer een bezit, maar iemand die gestraft moet worden.  

  • 8. Moordplannen

    Gedachten aan moord ontstaan. De dader begint erover te googelen en concrete plannen te maken. Hoe kan hij zijn partner het best vergiftigen of neersteken? 

Wat moet je als hulpverlener doen of juist niet?

  • Spreek apart met de betrokkenen en vraag door op de feiten.  
  • Bespreek met betrokken kinderen wat er gebeurd is en wat er volgt en zorg dat er een vertrouwenspersoon is voor de kinderen.  
  • Bespreek de onveiligheid samen met het slachtoffer. Check de rode vlaggen en vraag naar de kans op escalatie van geweld. Neem het slachtoffer serieus, de angst van het slachtoffer is een belangrijk signaal.  
  • Bij vaststelling acute onveiligheid: prioriteit = veiligstelling!  
  • Ga ook het gesprek aan met de pleger, dat kan de-escalerend werken.  
  • Bij afhaken: uit je bezorgdheid en vraag of je contact mag houden.  
  • Maak concrete en haalbare afspraken over vervolgstappen.  
  • Beloof niets dat je niet kunt waarmaken.  
  • Betrek andere professionals (Veilig Thuis, politie, Blijfgroep)  
  • Betrek de sociale context: het eigen netwerk, betrek lotgenoten, lokaal wijkteam. 

Lees de factsheet Intieme terreur van de VNG