Eergerelateerd geweld vraagt om maatwerk

Binnen Veilig Thuis Kennemerland werkt een gespecialiseerd team rond eergerelateerd geweld (EGG). Sinem Sinan en Sami Sulaiman maken beide deel uit van dit expertteam. In hun werk komen zij situaties tegen waarin familie-eer, groepsdruk en culturele normen een rol spelen bij geweld binnen gezinnen.

“Eergerelateerd geweld heeft te maken met hoe binnen een familie of gemeenschap wordt gekeken naar gedrag,” legt Sinem uit. “In sommige situaties weegt wat anderen ervan vinden zwaarder. Als iemand zich anders gedraagt dan verwacht, kan dat worden gezien als een aantasting van de eer.”

Kleine signalen, grote gevolgen

Eergerelateerd geweld kan verschillende vormen aannemen. Denk aan controle, dreiging of mishandeling, maar ook aan isolatie, huwelijksdwang of verstoting.

Sinem: “Wat we veel zien, zijn jongeren die opgroeien in twee culturen. Gedrag dat in Nederland normaal wordt gevonden, zoals contact hebben met jongens of meisjes, kan binnen de familie grote spanning opleveren.Die spanning kan leiden tot escalatie. Het kan beginnen met druk of controle, maar ook uitlopen op geweld of uitsluiting. Ook jongens kunnen ermee te maken krijgen. Bijvoorbeeld als er strenge regels gelden over relaties, seksualiteit of seksuele oriëntatie."

“Je kunt meer kapotmaken dan herstellen”

Wat het werken met eergerelateerd geweld complex maakt, is dat standaard werkwijzen niet altijd passen. “Je moet echt vertragen,” zegt Sinem. “Bij andere vormen van huiselijk geweld ben je gewend open en transparant te werken. Maar bij eergerelateerd geweld kan dat juist onveilig zijn.” Een verkeerde stap kan grote gevolgen hebben. “Als informatie bij de verkeerde persoon terechtkomt, kan dat de druk op het slachtoffer vergroten,” legt ze uit. “Daarom kijken we heel precies: wie weet wat? En wat delen we wel of niet?” Dat vraagt om maatwerk en continue afweging. “Je kunt hier niet werken met een vast stappenplan.”

Veiligheid organiseren binnen én buiten het gezin

Het expertteam kijkt per situatie wat nodig is om veiligheid te vergroten. Soms ligt de oplossing binnen het gezin, soms juist daarbuiten. “Het uit huis plaatsen van iemand is niet altijd veiliger,” zegt Sinem. “Integendeel: dat kan juist leiden tot meer risico, omdat iemand actief wordt gezocht om de eer te herstellen.” Sami: “Daarom werken we veel samen met andere partijen, zoals de politie. We nemen samen besluiten over wat wel en niet verstandig is.” Het doel is altijd hetzelfde: de veiligheid van het slachtoffer. Maar de route daarnaartoe verschilt per situatie.

Complexiteit door familie en gemeenschap

Eergerelateerd geweld stopt vaak niet bij het gezin alleen. Familieleden in binnen- en buitenland kunnen invloed hebben. “Het kan gaan om meerdere generaties en een groot netwerk,” vertelt Sami. “Soms speelt ook mee dat familieleden elkaar aanmoedigen om de eer te herstellen.” Dat maakt het extra ingewikkeld.  “Als iemand alle contacten moet verbreken om veilig te blijven, betekent dat ook een groot verlies,” zegt Sinem.

Verschil tussen eergerelateerd geweld en ‘eerwraak’

Een belangrijk onderscheid: eergerelateerd geweld is niet hetzelfde als eerwraak. “Die termen worden vaak door elkaar gebruikt,” zegt Sinem. “Maar eerwraak is het uiterste gevolg, wanneer iemand overlijdt. Wij hebben het over eergerelateerd geweld: alles wat daaraan voorafgaat.”

Kennis en ervaring zijn cruciaal

Volgens Sinem en Sami vraagt dit werk om specifieke kennis en ervaring. “Je moet begrijpen waar gedrag vandaan komt,” zegt Sinem. “Dat maakt het makkelijker om in gesprek te gaan met zowel jongeren als ouders.” Maar ook zonder die achtergrond is het werk te doen.  “Het vraagt alleen meer inspanning om het goed te begrijpen,” vult Sami aan.

Advies van de experts: twijfel? Bel 

Voor inwoners en professionals die signalen herkennen, hebben Sinem en Sami een duidelijke boodschap: “Twijfel je of het eergerelateerd geweld is? Neem contact op,” zegt Sinem. “Je kunt er meer mee stuk maken dan herstellen.” Sami: “Je hoeft het niet alleen te doen. Via de bureaudienst kun je snel schakelen en advies krijgen.”